SYMBOLEN MOETEN KLOPPEN.

Natuurlijk heeft het huwelijk ook mijn aandacht getrokken. Ik heb er zelfs beelden van gezien en er commentaren over gelezen. Onder meer het commentaar in de speciale editie van de Zwolse Courant. Hierin peinsde de hoofdredacteur over de toekomst van het koningshuis. "Met Maxima aan zijn zijde moet Willem-Alexander in staat worden geacht de eisen van de nieuwe tijd te verstaan: een koningshuis dat bindt met charme en warmte." Dus niet langer een koningshuis gebaseerd op macht en invloed. Het koningshuis staat of valt bij de gratie van het volk. Zonder de instemming van de meerderheid van de bevolking geen koningshuis. Wil het in een verbrokkelde samenleving kunnen blijven functioneren, dan alleen als samenbindend element, als het cement tussen de stenen. Dat zou best eens waar kunnen zijn. Een vereiste lijkt me dan wel dat ook de beeldvorming en de symbolen van het koningshuis bij deze nieuwe voorwaarden aangepast worden. Dus klopte dat kostuum van Willem-Alexander niet meer: het groottenue in de rang van kapitein ter zee, met die sabel op zijn zijde. Dat is een overblijfsel uit de oude doos, toen de vorst bovenal een militaire functie had en over een leger beschikte waarmee hij aanvallen van buiten en opstanden van binnen bezweren kon. Onze kroonprins is net als anderen slechts reserve-officier. Zijn dagelijkse besognes liggen in de waterhuishouding en de sport. En af en toe mag hij de opening van een kerk of een bankgebouw door zijn aanwezigheid opluisteren. Is hij eenmaal koning geworden dan mag hij samen met zijn echtgenote bij rampen een troostende en bemoedigende rol spelen. Op politiek terrein zal hij waarschijnlijk de regeringsleiders nog wel wat adviezen kunnen geven. Maar hij is niet de baas die desnoods met wapengeweld de samenleving naar zijn hand zetten kan. Dus past zo'n sabel helemaal niet. Het is zelfs verboden om in het publiek met steekwapens rond te lopen. Ik besef best dat het de leden van de Europese vorstenhuizen moeite kost deze oude symbolen los te laten. Er waren immers, misschien wel op grond van de kledingvoorschriften van het koninklijkhuis, heel wat militaire kostuums te bewonderen die dag, opgesierd met de nodige ridderorden en andere aanhangsels. Ook daarover zat ik wat te mijmeren, over die ridderorden die onze kroonprins droeg. Die zal hij wel van zijn moeder gekregen hebben. "Ma, mag ik er nog eentje?" Heeft hij dan al zoveel gepresteerd dat hij al die tuigage verdiende? Ook Maxima is onmiddelijk van een ridderorde voorzien. Het lijkt mij riskant als ons koningshuis zo openlijk te kennen geeft dat deze onderscheidingen niet op werkelijke verdiensten berusten. Het blijft trouwens ook opmerkelijk dat dit soort aanhangsels uitsluitend bij de mannelijke leden van de koningshuizen aangetroffen worden. Onze koningin heeft zo'n opschik niet nodig om toch onmiskenbaar onze koningin te zijn. De afgelopen honderd jaar hebben we het uitstekend kunnen redden met een koningshuis zonder militaire symboliek. Dat prins Bernard gedurende een groot aantal jaren in een militair uniform rondliep, werd gerechtvaardigd door het simpele feit dat hij vanwege zijn verdiensten in de tweede wereldoorlog een baan in het leger behield. Dat is verleden tijd. Het koningschap berust nu op een andere basis: gemeenschap stichtend, samenhang bevorderend. Het zou daarom best aardig geweest zijn, wanneer onze kroonprins in het zoeken naar een symboliek die bij deze nieuwe situatie past de Europese vorstenhuizen, een voorbeeld gegeven had. De nederigheid waartoe hij zich door de voorlezing van de Bergrede tijdens de trouwdienst oproepen liet, harmonieert slecht met de outfit waarin hij zich presenteerde. Maar er zijn natuurlijk ook andere meningen...

Auke Jelsma in katern "Voorlopig" in Hervormd Nederland.
Terug

1 Lid in de Orde van Oranje-Nassau
2 Ridder in de Orde van Oranje-Nassau
3 Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw
4 Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw
5 Officier in de Orde van Oranje-Nassau